3/3 Orange

“Η δύναμη του Παγκόσμιου Ιστού (World Wide Web) είναι η καθολικότητά του. Η πρόσβαση από όλους ανεξαρτήτως αναπηρίας είναι ένα πολύ σημαντικό ζήτημα.”

Tim Berners-Lee, Διευθυντής του W3C και δημιουργός του Παγκόσμιου Ιστού

Χρειάζεται άραγε να ξεκινήσω υπογραμμίζοντας τις τεράστιες αλλαγές που έχει επιφέρει η τεχνολογία στη ζωή μας; Η χρήση του Internet ισοδυναμεί με την κατάργηση των αποστάσεων: Πλέον, όλες οι πληροφορίες είναι διαθέσιμες σε κάθε γωνιά της γης σε ελάχιστο χρόνο. Η πρόσβαση σε ένα τεραστιο σύστημα πληροφοριών και γνώσης προεικονίζει τον κόσμο του αύριο και δεν υπάρχει κανείς που να μη θέλει να είναι ενεργό μέλος σε αυτό τον κόσμο. Για πολλούς, η πρόσβαση στο Internet δεν είναι εφικτή. Σε χώρες που δεν ανήκουν στον ανεπτυγμένο κόσμο, ακόμα και το ηλεκτρικό ρεύμα είναι πολυτέλεια. 900 εκατομμύρια αναλφάβητοι ενήλικες είναι αποκλεισμένοι από το Internet ενώ ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων με αναπηρίες αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Η ανεπάρκεια του Internet να ανταποκριθεί στις δυσκολίες των ατόμων με αναπηρία, εκφράστηκε κιόλας από την απαρχή του μέσου το 1994, όταν τονίστηκε η ανάγκη μεταρρύθμισης της τεχνολογίας, με σκοπό την ελεύθερη χρήση της απο όλους.

Σχεδόν δύο δεκαετίες πριν, η συναίσθηση της ευθύνης για τη διαμόρφωση ενός αλληλέγγυου μέσου ήταν έκδηλη. Το web πήρε για τον άνθρωπο που το οραματίστηκε ηθική διάσταση. O Tim Berners-Lee τόνισε τη μεγάλη σημασία που θα έχει στη διαμόρφωση του Internet η κοινωνική συνοχή. Το διορατικό βλέμμα του πατέρα του www, κατάλαβε από νωρίς ότι οι ανισότητες της εποχής του θα βρουν την απεικόνισή τους και στο νέο μέσο. Μοιραία, κάποιες κοινωνικές ομάδες θα βιώσουν τον αποκλεισμό στο πρόσωπο του Internet. “Η πρόσβαση από όλους ανεξαρτήτως αναπηρίας είναι ένα πολύ σημαντικό ζήτημα” είπε, αναζητώντας την επιτυχή ένταξη των ατομών με αναπηρίες στη νέα Ιντερνετική κοινωνία.

Με το θάρρος να σκέπτεται οικουμενικά, ιδρύθηκε το 1994 το World Wide Web Consortium, μια διεθνής κοινοπραξία με αποστολή «να οδηγήσει το Web στην πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων του». Όπως αναφέρεται και στο ελληνικό γραφείο του W3C, “ένας από τους πρωταρχικούς στόχους του W3C είναι να κάνει διαθέσιμα αυτά τα προνόμια σε όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από τον εξοπλισμό και το λογισμικό που διαθέτουν, την δικτυακή τους υποδομή, την εθνική τους γλώσσα, την κουλτούρα, τη γεωγραφική θέση και τις σωματικές ή νοητικές τους ικανότητες.”

Καθολική πρόσβαση

Η Maria Martinez παρακολουθεί το μάθημα της φυσικής εξ αποστάσεως. Είναι κωφή. Δεν είχε προβλήματα στη μελέτη της μέχρι τη στιγμή που το πανεπιστήμιο πρόσθεσε στο διδακτικό υλικό των μαθημάτων μια σειρά video και audio παρουσιάσεων. Για τις διαλέξεις που λάμβαναν χώρα στο πανεπιστήμιο, το ίδρυμα παρείχε διερμηνείς, εντούτοις για τις on-line διαλέξεις που μπορούσε κανείς να ακούσει και να δει μόνο στο web, η δυνατότητα παρακολούθησης για τη Maria ήταν αδύνατη. Στο πανεπιστήμιο δεν είχαν τη παραμικρή ιδέα για το πώς μπορούν να κάνουν το multimedia υλικό προσιτό σε ανθρώπους με προβλήματα ακοής όπως η Maria. Εκείνη τους υπέδειξε τα Web Content Accessibility Guidelines 1.0 – οδηγίες πρόσβασης στον Ιστό που συμπεριλαμβάνουν και τα πολυμέσα. Το πανεπιστήμιο προχώρησε στην προβολή των διαλέξεων σε μορφή video και ήχου αλλά και στην παράλληλη διάθεση των ακουστικών εκδόσεων σε μορφή κειμένου. Με λεζάντες, όπως σε αυτό το παράδειγμα, η Maria κατάφερε να διαβάσει το περιεχόμενο των διαλέξεων. Στα videos, ο συγχρονισμός της εικόνας με τα περιγραφικά κείμενα, της επέτρεψε να παρακολουθήσει κάθε λεπτό της παρουσίασης με ευκολία.

Αυτή είναι μία μόνο από τις περιπτώσεις ανθρώπων με προβλήματα αναπηρίας που χρησιμοποιούν το web. Το παράδειγμα παραθέτει το 2005 το W3C για να δείξει την ανάγκη δημιουργίας ενός σταθερού πλαισίου ανάπτυξης του Web ώστε όλες οι πληροφορίες να είναι προσβάσιμες για όλους.

Τη στιγμή που μιλάμε, τα άτομα με προβλήματα όρασης χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως το Supernova (http://www.enlogic.gr/Products/ScreenReading/Supernova.html), οι οποίες μεγενθύνουν τα περιεχόμενα της οθόνης, εκφωνούν τα δεδομένα της οθόνης με συνθετική φωνή και τα απεικονίζουν σε οθόνες Braille. Για να εκφωνίσουν ή να τυπώσουν τα δεδομένα μιας ιστοσελίδας, είναι απαραίτητη η συμβατότητα της με τις οδηγίες προσβασιμότητας που θέτει το WAI.

Web Accessibility Initiative

To WAI είναι μια πρωτοβουλία του W3c για την ανεύρεση λύσεων για την προσβασιμότητα στο Internet των ατόμων με οπτικές, ακουστικές, σωματικές και διανοητικές αναπηρίες. Το WAI αναπτύσσει κοινά αποδεκτές λύσεις προσβασιμότητας και προωθεί εργαλεία για την αξιολόγηση και τη διευκόλυνση της. Η αξιολόγηση μιας ιστοσελίδας γίνεται με βάση τους τύπους που έχουν οριστεί στο WCAG 1.0 (W3C Web Content Accessibility Guidelines). Αυστηρότερος είναι ο έλεγχος που πργματοποιείται για τις ιστοσελίδες της Ιαπωνίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Αμερικής, όπου εξετάζεται αν η ιστοσελίδα ανταποκρίνεται στην ισχύουσα νομοθεσία για τα ΑμεΑ.

Τα εργαλεία αξιολόγησης του WAI δεν ελέγχουν μόνο τον κώδικα HTML, XHTML, CSS αλλά και τα PDF.

Στο άρθρο Facts and Opinions About PDF Accessibility του Joe Clark, αναφέρεται το παράδειγμα της Αυστραλίας, στην οποία ο κρατικός φορέας HREOC (Human Rights and Equal Opportunity Commission) έκρινε παράνομη την παραπομπή links από ιστοσελίδες σε αρχεία PDF, καθώς κάτι τέτοιο παραβίαζε τον νόμο περί διακρίσεων ατόμων με αναπηρία. Παραδείγματα όπως αυτά της Αυστραλίας και της Αμερικής, επιβεβαιώνουν την επιτακτική ανάγκη της εδραίωσης ενός απόλυτα χρηστικού Internet για τα ΑμεΑ.

Λίγες μόνο μέρες πριν την υιοθέτηση του WCAG 2.0, οι προσδοκίες για ένα καθολικό δίκτυο που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα μεγαλώνουν. Ευθύνη όσων εργάζονται και συμμετέχουν στη διαμόρφωση του Internet είναι η μελέτη και η υιοθέτηση του WCAG αλλά και η διατύπωση σκέψεων και προβληματισμών πάνω στις προκλήσεις της δημιουργίας μιας παγκόσμιας «συνεκτικής ανθρώπινης κοινωνίας».

Διαβάστε ακόμη: Testability costs too much της Gian Sampson-Wild, Building accessible web sites του Joe Clark, WAI Resources

Technorati Tags: disabled, Tim Berners Lee, w3c, WAI, WCAG, ΑμεΑ