3/3 Orange

Tell me and I’ll forget
Show me and I’ll remember
Involve me and I’ll understand

(Old Chinese proverb)

Η ιστορία της ξεκινάει το 1994 στην Πολιτεία της Minnesota. Η Ηλεκτρονική Δημοκρατία (e-Democracy) γεννήθηκε ad hoc για την ισότιμη συμμετοχή όλων των πολιτών στην εκλογή των αντιπροσώπων της αμερικανικής μεσοδυτικής Πολιτείας. Με τη χρήση των υπηρεσιών ενός δικτυακού τόπου, οι πολίτες μπόρεσαν να ανταλλάξουν απόψεις και ιδέες, να συμμετάσχουν σε on-line debates με όλους τους υποψήφιους κυβερνήτες και γερουσιαστές και να ενημερωθούν για το πολιτικό τους πρόγραμμα. Μια ομάδα εθελοντών, είχε αναλάβει να αναρτήσει όλο το υλικό της καμπάνιας των υποψηφίων και να ενημερώνει το site με τα στοιχεία της πορείας των αποτελεσμάτων μέχρι τη στιγμή της εκλογής. Ήταν η πρώτη φορά που, με τη χρήση του διαδικτύου, πολίτες μια χώρας συμμετείχαν ηλεκτρονικά στη δημοκρατική λήψη αποφάσεων και χάραξης της δημόσιας πολιτικής.

Η εγκαθίδρυση μιας “ενεργής κοινωνίας των πολιτών”, όπου κανείς θα αναλαμβάνει ενεργό ρόλο, παραμένει θεμελειώδης προυπόθεση για την ύπαρξη του δημοκρατικού πολιτεύματος σε κάθε κοινωνία και εποχή. Κάθε προσπάθεια, φέρνει στο προσκήνιο τον υπεύθυνο ρόλο της εκπαίδευσης και υποδεικνείει την εφαρμογή της πολιτικής διαπαιδαγώγησης στα σχολεία. Το σύνθετο βήμα της προετοιμασίας του μαθητή για να αποκτήσει ελεύθερη συνείδηση και κριτική ικανότητα – μια ενεργή συμμετοχή στην κοινωνική ζωή – είναι πρωτίστως αποστολή της εκπαίδευσης. Είναι όμως ένα απολυταρχικό καθεστώς, όπως αυτό της τυπικής εκπαίδευσης σήμερα, ικανό να βοηθήσει τα άτομα να δεχτούν κοινές αξίες και να μαθητεύσουν τη δημοκρατία; “Τη γνώση αυτών των θεμελιωδών αρχών, μια πολιτική παιδεία και ένα αίσθημα ευθύνης και αυταπάρνησης, ένα σέβας για τον άλλο πολίτη και για τον άλλο άνθρωπο”, λέει ο ιστορικός Γεώργιος Δερτιλής αναφερόμενος στο πολιτικό και δημοκρατικό ήθος, “η εκπαίδευση υπηρέτησε ελάχιστα”.

Involve me and I’ll understand

Άξιοι και επιδέξιοι “υφάντες” ανέλαβαν να δημιουργήσουν ένα στέρεο πεδίο προσωμοίωσης της λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών, στο Internet όπου πέρα από την προετοιμασία τους για την άσκηση καθηκόντων, πέρα από την ηθική και εθνική μόρφωση, οι πολίτες εξασκούνται στη λήψη αποφάσεων και λαμβάνουν συμμετοχή στη δημόσια ζωή. Αυτό που δεν άργησαν να καταλάβουν, ήταν ότι η “κυριωτάτη των επιστημών τα καλά και τα δίκαια σκοπούμενη”, σύμφωνα με τη ρήση του Αριστοτέλη, δεν βασιζόταν πια μόνο στις αρχές της κοινωνιολογίας, της Οικονομολογίας, της ιστορίας και της νομικής αλλά και σε αυτές της πληροφορικής.

Με τη χρήση της τεχνολογίας, υλοποιήθηκαν on-line “υπηρεσίες παροχής δημοκρατίας”: Συστήματα όπου οι πολίτες μπορούν να ανταλλάξουν απόψεις, να οργανώσουν συμμαχίες, να συμμετάσχουν σε ηλεκτρονικές ψηφοφορίες και να απευθύνουν προτάσεις. Το Δεκέμβριο του 1999, η Βουλή της Σκοτίας σε συνεργασία με το ITC (International Teledemocracy Centre) προχώρησε, για πρώτη φορά στον κόσμο, στη διαδικασία συλλογής υπογραφών (petition) μέσω Internet και συνέχισε να ενισχύει τη σχέση κυβέρνησης – πολιτών ακολουθώντας τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ.

Το 2001, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), ένας σημαντικός διεθνής οργανισμός που απαρτίζεται από 30 χώρες – μέλη και ασκεί σημαντική επιρροή στην προόδο της παγκόσμιας οικονομίας για περισσότερα από 40 χρόνια, ανέλυσε τις βασικές αρχές της ενεργής συμμετοχής των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων σε δημοσίευση με τίτλο “Engaging citizens in Policy-making: Information, Consultation and public participation”. Η σχέση κυβέρνησης – πολιτών επιμερίζεται σε τρείς τύπους αλληλεπιδράσεων:

Ο ΟΟΣΑ τόνιζε στη δημοσίευσή του, την ανάγκη εκμετάλλευσης των ΤΠΕ (Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών) για την ενθάρρυνση της ευρύτερης δημόσιας συμμετοχής.

Οι στρατηγικές του ΟΟΣΑ βρήκαν επιτυχημένη εφαρμογή τον Σεπτέμβρη του 2002, όταν στο πλαίσιο της συνδιάσκεψης Ρίο+10 στη Νότια Αφρική, πραγματοποιήθηκε η πρώτη παγκόσμια ηλεκτρονική ψηφοφορία. 25,000 άνθρωποι από 175 χώρες εξέφρασαν τη γνώμη τους για το πρόβλημα των κλιμματικών μεταβολών απαντώντας σε 35 ερωτήσεις με αντικείμενο τις εθνικές στρατηγικές για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Όμως το πιο επιτυχημένο εγχείρημα στο πεδίο του e-Democracy πραγματοποιήθηκε με την πρωτοβουλία της Ελληνικής Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το “e-Vote: Vote for the EU you want” οργανώθηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας και έδωσε τη δυνατότητα στους πολίτες των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συμμετάσχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και χάραξης της δημόσιας πολιτικής. Από τον Φεβρουάριο έως και τον Ιούνιο του 2003, κάθε Ευρωπαίος πολίτης μπορούσε να ψηφίσει σε μια κατάλληλα διαμορφωμένη ιστοσελίδα για θέματα όπως “Η κρίση στο Ιράκ” και “Η Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα”. Η ανταπόκριση των πολιτών ήταν άμεση:

“Η Ηλεκτρονική Ψηφοφορία γνώρισε εξαιρετική επιτυχία, με τη συμμετοχή άνω των 175.000 ατόμων, γεγονός που δείχνει την αξία αυτού του ευέλικτου εργαλείου για την προσέλκυση της συμμετοχής των πολιτών σε θέματα τοπικής και παγκόσμιας σημασίας”, τόνιζε ο Γιώργος Παπανδρέου, στην ομιλία του στην Παγκόσμια Σϋνοδο Κορυφής για την Κοινωνία της Πληροφορίας το 2003 στη Γενεύη.

“Πρέπει να δώσουμε στους πολίτες τη δυνατότητα να διαμορφώσουν οι ίδιοι αυτή την παγκόσμια κοινωνία της πληροφορίας, μέσω των εκπαιδευτικών ικανοτήτων τους και της πρόσβασης στην κατάλληλη υποδομή. Σημαντική εξέλιξη στην κατεύθυνση αυτή είναι η μετάβαση από τις τυπικές υπηρεσίες δημόσιας διοίκησης στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση.”

Η χρήση των ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας με σκοπό την αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων (e-democracy) είναι ένας μόνο από τους τέσσερις τομείς παρέμβασης της Ηλεκτρονικής διακυβέρνησης (e-government). Το e-government είναι ο κύριος στόχος δράσης του προγράμματος “Ψηφιακή Στρατηγική 2006 – 2013” της χώρας μας, το οποίο ενισχύει το ρόλο του Επιχειρησιακού Προγράμματος “Κοινωνία της Πληροφορίας” και αποσκοπεί στη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ποιότητας της καθημερινής ζωής των πολιτών μέσα από την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.

Διαβάστε ακόμα:

Η νέα εποχή της Ηλεκτρονικής Δημοκρατίας – Το πρόγραμμα E-VOTE του υπουργείου εξωτερικών

The importance of eDemocracy experiments (PDF)

Designing E-Democracy in Scotland

Και τέλος,

στο πρώτο newsletter του access2democracy (doc) θα μάθετε για τα projects “e-voices Cyprus: Ας μιλήσουμε” και “e-διάλογος: Εδώ ο λόγος σου μετράει”.